INFOLINIA 722 100 224 wycieczka@wine-service.plWine Service Sp. z o.o., ul. Balicka 255, 30-198 Krak贸w
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Winnice i regiony winiarskie w Polsce

winogrona

Winnice i regiony winiarskie w Polsce

Historia winnic i winiarstwa w Polsce

Historia uprawy winoro艣li w Polsce jest niemal tak stara jak nasza pa艅stwowo艣膰. Pierwsze uprawy pojawi艂y si臋 na terenach dzisiejszej Ma艂opolski w X wieku, jeszcze przed chrztem Polski, kiedy to te tereny nale偶a艂y do Czech. Po roku 966 to na terenach ca艂ej 贸wczesnej Polski pojawi艂o si臋 chrze艣cija艅stwo, a wraz z nim zapotrzebowanie na wino. W XI wieku, w Wielkopolsce, a tak偶e na Dolnym 艢l膮sku i Ma艂opolsce, zacz臋艂y pojawia膰 si臋 winnice i winiarnie. Z uprawy winoro艣li i produkcji wina s艂yn臋艂y cale wsie, gminy a nawet regiony. Pami膮tk膮 po tych winiarskich miejscach s膮 ich historyczne nazwy kojarz膮ce si臋 z winem: Winnice, Winiary, Winna G贸ra czy Moszczenica to tylko kilka enologicznych miejscowo艣ci na mapie Polski.

W p贸藕nym 艣redniowieczu, na prze艂omie XIII i XIV wieku, nast膮pi艂 znaczny rozw贸j winnic i winiarstwa w Polsce. Du偶y wk艂ad w ten rozw贸j w艂o偶yli mnisi 鈥 przybyli z W艂och benedyktyni oraz pochodz膮cy z Francji cystersi. Szczeg贸lnie ci ostatni korzystaj膮c z wielowiekowej tradycji winiarskiej sprowadzili do Kr贸lestwa Polskiego nowe odmiany winoro艣li, udoskonalili techniki uprawy i winifikacji. Winnice zak艂adane by艂y przede wszystkim przy klasztorach i opactwach oraz przy du偶ych miastach. W okolicach Krakowa czy Sandomierza w XV wieku znajdowa艂o si臋 po kilkana艣cie dobrze prosperuj膮cych winnic. Uprawy winoro艣li nale偶a艂y g艂贸wnie do rycerstwa i ko艣cio艂a. Najcz臋艣ciej jednak dzier偶awili je mieszczanie na co dzie艅 zajmuj膮cy si臋 upraw膮 winoro艣li, a tak偶e produkcj膮 i sprzeda偶膮 wina.

Z zapisk贸w archiwalnych wiemy, 偶e winnice ros艂y na stokach wawelskiego wzg贸rza, w opactwie tynieckim, a tak偶e 鈥 ju偶 nieco p贸藕niej 鈥 na Srebrnej G贸rze, przy klasztorze Kamedu艂贸w, gdzie do dzi艣 zachowa艂y si臋 pozosta艂o艣ci winnicy ze starymi krzewami winoro艣li nieznanej dot膮d odmiany.

Ten dynamiczny rozw贸j winiarstwa wyhamowa艂 pod koniec XV wieku. Na skutek stale och艂adzaj膮cego si臋 klimatu uprawa winoro艣li stawa艂a si臋 coraz trudniejsza i coraz mniej op艂acalna. Winnice przynosi艂y coraz mniej winogron, a co za tym idzie wino stawa艂o si臋 coraz dro偶sze. W kolejnych stuleciach, a偶 do XIX wieku ci, kt贸rzy wcze艣niej zajmowali si臋 upraw膮 winoro艣li i produkcj膮 wina przerzucili si臋 na handel winem. Zacz臋li sprowadza膰 wino z innych winiarskich kraj贸w i region贸w. Najwi臋cej wina sprowadzano z W臋gier, a tak偶e z Mo艂dawii, Francji i Niemiec. W XVII i XVIII wieku sprowadzano do Polski ponad milion litr贸w wina rocznie.

winnica

Zielona G贸ra i winnice na Podolu

W XIX i XX wieku, gdy klimat ponownie zacz膮艂 sprzyja膰 uprawie winoro艣li, rozpocz膮艂 si臋 stopniowy renesans uprawy winoro艣li w 艣rodkowej Europie. Po odzyskaniu przez Polsk臋 niepodleg艂o艣ci w 1918 roku powsta艂 projekt stworzenia narodowego centrum uprawy winoro艣li na Podolu w miejscowo艣ci Zaleszczyki w pobli偶u granicy z Rumuni膮. Projekty te zosta艂y jednak zniweczone przez II wojn臋 艣wiatow膮. Wa偶nym o艣rodkiem winiarskim by艂y obszary obecnych zachodnich region贸w Polski. Okolice Zielonej G贸ry, po艂udniowa cz臋艣膰 wojew贸dztwa lubuskiego i zachodnie ziemie Dolnego 艢l膮ska by艂y licz膮cymi si臋 producentami win w 贸wczesnych Niemczech. Gdy po II Wojnie 艢wiatowej tereny te zosta艂y przy艂膮czone do Polski, to w艂a艣nie wok贸艂 Zielonej G贸ry przez pierwsze dekady PRL-u funkcjonowa艂y winnice oraz zak艂ady przetw贸rstwa owoc贸w winoro艣li. Niestety rabunkowa gospodarka, brak do艣wiadczenia i fatalne zarz膮dzanie spowodowa艂y spadek jako艣ci win pochodz膮cych z tych winiarni. Stopniowo zacz臋to odchodzi膰 od uprawy winoro艣li i zamiast winogron podstawowym surowcem sta艂y si臋 jab艂ka i inne ta艅sze owoce, znacznie mniej wymagaj膮c ni偶 szlachetne odmiany Vitis vinifera.

Odrodzenie polskiego winiarstwa w XX wieku

Renesans polskiego winiarstwa i rozw贸j kolejnych polskich region贸w winiarskich rozpocz膮艂 si臋 pod koniec XX wieku. Podkarpacie by艂o pierwszym regionem, w kt贸rym podj臋to pr贸by uprawy winoro艣li Vitis vinifera oraz zrobiono pierwsze od lat polskie wino. W po艂o偶onej pod Jas艂em Winnicy Golesz, od lat osiemdziesi膮tych ubieg艂ego wieku Roman My艣liwiec prowadzi膰 szk贸艂k臋 winoro艣li, do艣wiadczaln膮 winnic臋, w kt贸rej obserwowa艂 upraw臋 takich odmian winoro艣li jak seyval blanc, cabernet cortis, cabernet dorsa, rondo lub regent. Pod koniec lat dziewi臋膰dziesi膮tych na podkarpaciu pojawi艂o si臋 kilkana艣cie winnic i produkuj膮cych wino winiarni. Z czasem sukces podkarpackich winnic rozszerzy艂 si臋 na inne regiony. Bardzo szybko wa偶nym o艣rodkiem winiarskim sta艂a si臋 Zielona G贸ra, w kt贸rej szybko odtworzono uprawy winoro艣li sprzed wojny. Winnice pojawi艂y si臋 tak偶e na Dolnym 艢l膮sku oraz w centralnej Polsce, w Sandomierzu, w Krakowie oraz w Ma艂opolskim Prze艂omie Wis艂y. Obecnie winnice i producent贸w win mo偶na spotka膰 we wszystkich wojew贸dztwach w Polsce. Najwi臋cej upraw i win spotkamy w wojew贸dztwie lubuskim, podkarpackim, ma艂opolskim i na Dolnym 艢l膮sku.

winnica w polsce

Pocz膮tki enoturystyki w Polsce

Wraz z rozwojem winnic przysz艂a moda na turystyk臋 winiarsk膮. Coraz wi臋cej Polak贸w podczas wakacji czy weekendowych wypad贸w odwiedza regiony winiarskie, zwiedza winnice, degustuje i kupuje powstaj膮ce w nich wina. Podr贸偶e z winem 鈥 jako jedna z pierwszych firm, ju偶 na pocz膮tku XX wieku zorganizowa艂a pierwsz膮 wycieczk臋 z winem na Podkarpacie do winnicy Golesz. Przez kolejne 20 lat oferta znacznie si臋 rozszerzy艂a i dzi艣 proponujemy odwiedzenie z nami kilkudziesi臋ciu polskich winnic w r贸偶nych zak膮tkach naszego kraju.

Winnice Podkarpacia 鈥 tu odrodzi艂o si臋 polskie wino

Na turyst贸w winiarskich czeka na podkarpaciu kilkadziesi膮t winnic. Sporo z nich zgromadzonych jest wok贸艂 Jas艂a (Golesz, Dwie Granice, Jasiel, Sztuk贸wka) oraz Krosna (Winnica Zamkowa, Winnica Widokowa). Coraz cz臋艣ciej kolejne obszary uprawy winoro艣li przenosz膮 si臋 coraz bardziej na wsch贸d w stron臋 Sanoka, Przeworska czy Przemy艣la. Podczas wizyt na Podkarpaciu mamy mo偶liwo艣膰 degustowanie win z odmian rondo, regent, seyval blanc, johanniter, sibera oraz z pierwszej polskiej krzy偶贸wki winoro艣li 鈥 jutrzenki.

Odtworzenie tradycji winiarskich w Zielonej G贸rze

Zaraz za Podkarpaciem rozwojem winnic w swoim regionie zaj臋li si臋 mieszka艅cy wojew贸dztwa Lubuskiego. Tutejsi historycy i pasjonaci odtworzyli przedwojenne winnice oraz rozpocz臋li upraw臋 mi臋dzynarodowych odmian 鈥 rieslinga, pinot noir, chardonnay, a nawet cabernet sauvignon. Dzia艂aj膮ce dzisiaj w Zielonej G贸rze Lubuskie Centrum Winiarstwa skupia nie tylko producent贸w wina z najbli偶szych okolic, ale tak偶e winiarzy z Dolnego 艢l膮ska i Wielkopolski. Odwiedzaj膮c tutejsze winnice mo偶emy nie tylko degustowa膰 wina i spotyka膰 si臋 z winiarzami, ale r贸wnie偶 pozna膰 trudn膮 i skomplikowan膮 histori臋 tamtych teren贸w. Warto zaznaczy膰, 偶e kontynuuj膮c przedwojenn膮 tradycj臋, w tutejszych winiarniach powstaje coraz wi臋cej win musuj膮cych przy zastosowaniu metody szampa艅skiej. Do ich produkcji wykorzystywane s膮 mi臋dzynarodowe szczepy winoro艣li takie jak chardonnay, pinot noir czy pinot gris oraz bardziej lokalne odmiany winoro艣li: solaris, jahanniter czy seyval blanc.

Z roku na rok, na organizowane corocznie 艣wi臋to winobrania, przyje偶d偶a do Zielonej G贸ry coraz wi臋cej go艣ci z Polski i Europy. Utworzony lubuski szlak winoro艣li i wina sprzyja rozwojowi turystyki w ca艂ym regionie.

S膮siaduj膮cy z wojew贸dztwem Lubuskim Dolny 艢l膮sk to kolejny niezwykle dynamicznie rozwijaj膮cy si臋 region winiarski w Polsce. Takie miejsca jak Winnica Jaworek, Adoria czy Winnice Wzg贸rz Trzebnickich od kilkunastu lat znajduj膮 si臋 w czo艂贸wce polskich winiarni. Niezwyk艂ym zainteresowaniem enoturyst贸w cieszy si臋 te偶 winnica Hople po艂o偶ona tu偶 przy rynku 艣redniowiecznego Paczkowa zwanego polskim Carcassonne, u podn贸偶y Sudet贸w.

Winnice wok贸艂 miast i miasteczek 鈥 czyli Dolina Wis艂y

Na ca艂ym 艣wiecie wzd艂u偶 du偶ych rzek rozpo艣cieraj膮 si臋 wa偶ne regiony winiarskie. Podobnie jest z naszymi winnicami, kt贸rych sporo mo偶na spotka艅 wzd艂u偶 biegu Wis艂y. Coraz wi臋cej winnic powstaje wok贸艂 Krakowa. I to z ka偶dej jego strony. Od zachodu winnice w Rybnej, na Bielanach czy w Witanowicach, od p贸艂nocy Ojcowski Park Narodowy i Dolina Pr膮dnika, gdzie mo偶emy ju偶 spotka膰 po kilka winnic w ka偶dej gminie. Od wschodu, w stron臋 Tarnowa, znajduj膮 si臋 kolejne winnice z nale偶膮c膮 do Uniwersytetu Jagiello艅skiego winnic膮 Nad Dworskim Potokiem. Na po艂udnie od stolicy Ma艂opolski sporo winnic znajdziemy na Pog贸rzu Wielickim, a nawet w g贸rach, na po艂udniowych stokach Beskidu Wyspowego.

Kolejnymi coraz bardziej winiarskimi miasteczkami s膮 Sandomierz i Kazimierz Dolny. Te dwie historyczne miejscowo艣ci, pe艂ne zabytk贸w i dysponuj膮ce szerok膮 ofert膮 turystyczn膮, w ostatnich dw贸ch dekadach wzbogaci艂y si臋 o jeszcze jedn膮 atrakcj臋, jak膮 jest enoturystyka i mo偶liwo艣膰 degustowania lokalnych win. W Samym Sandomierzu, kilka krok贸w od rynku, na Wzg贸rzu Staromiejskim istnieje ca艂kiem spora winnica 艣wi臋tego Jakuba nale偶膮ca do za艂o偶onego tu w XIII wieku klasztoru dominikan贸w. Winnice takie jak Nad Jarem, P艂ochockich czy Sandomierska oferuj膮 nie tylko spacer po winnicy i degustacj臋, ale i profesjonalne szkolenie w winiarni, posi艂ek przy winie, a nawet noclegi w przytulnych pokojach go艣cinnych. Dok艂adnie tak, jak w najlepszych regionach winiarskich W艂och, Hiszpanii czy W臋gier.

Wa偶nym elementem winiarskiej kultury tych region贸w s膮 te偶 liczne imprezy winiarskie, kt贸re si臋 w tych miastach odbywaj膮. 艢wi臋to M艂odego Wina oraz Festiwal Sera i Wina, a tak偶e 艢wi臋to Wina na zamku w Janowcu to imprezy, na kt贸re trzeba rezerwowa膰 miejsca ze sporym wyprzedzeniem.

Winnice wzd艂u偶 Wis艂y ci膮gn膮 si臋 dalej, a偶 do Torunia i Bydgoszczy, gdzie w Dolinie Dolnej Wis艂y mo偶emy odwiedzi膰 ju偶 kilka pi臋knych winnic i pr贸bowa膰 tamtejszych win z odmian rondo, regent, pinot gris, cabernet cortis czy hibernal.

Daleko na p贸艂nocy te偶 s膮 winnice

Warto zaznaczy膰, 偶e nawet w tych regionach, kt贸re nie s艂yn膮 z wielu winnic, pojawiaj膮 si臋 miejsca, gdzie uprawa winoro艣li daje doskonale wyniki w postaci wyj膮tkowych win. W p贸艂nocnych regionach Polski te偶 mo偶emy spotka膰 wa偶ne punkty na enoturystycznej mapie Polski. Mo偶e to by膰 po艂o偶ona nieopodal Gda艅ska winnica Mitumi. Tak偶e znany pa艂ac Mierz臋cin, gdzie organizowane s膮 dla go艣ci wsp贸lne winobrania oraz Winnica Turnau, kt贸ra dzi艣 uwa偶ana jest za jednego z lider贸w winiarstwa w Polsce. A powstaj膮ce tu wina z pinot noir, solaris i riesling 艣mia艂o mog膮 konkurowa膰 z zagranicznymi.

Po艂膮czenie polskich win i polskiej kuchni

Polskie wina to nie tylko ciekawostka do spr贸bowania podczas wakacji. Coraz cz臋艣ciej wybieramy je do posi艂k贸w. Smakuj膮 nam nie tylko podczas wizyt w winiarniach czy na organizowanych przez winiarzy degustacjach. Warto wiedzie膰, 偶e polskie wina z wykorzystywanych w naszym klimacie odmian takich jak seyval blac, cabernet cortis, solaris, rondo czy regent mo偶na z powodzeniem 艂膮czy膰 z wieloma potrawami polskiej kuchni. Zosta艂o to tak偶e zauwa偶one w pierwszej polskiej ksi膮偶ce o sztuce 艂膮czenia win z potrawami 鈥 Wino i kuchnia, kt贸ra wysz艂a spod r臋ki naszego pilota enoturystycznego Wojciecha Giebuty.

Interesuj膮c si臋 rozwojem polskiego winiarstwa trzeba wiedzie膰, 偶e jest to proces niezwykle dynamiczny. Kolejne, bardzo du偶e jak na nasze warunki, winnice powstaj膮 w zupe艂nie dot膮d 鈥瀗iewiniarskich鈥 regionach naszego kraju. Przypuszcza si臋, 偶e za 10鈥20 lat mapa enologiczna Polski mo偶e wygl膮da膰 zupe艂nie inaczej ni偶 dzisiaj. Jedno jest pewne 鈥 je偶eli tylko warunki klimatyczne na to pozwol膮 鈥 winnic w Polsce b臋dzie coraz wi臋cej, z coraz lepszym winem do kosztowania.